Trang này giúp bạn tìm việc mà không bị lừa. Đọc mất khoảng năm phút, và có thể giúp bạn giữ được tiền, giữ được giấy tờ.
Quy tắc quan trọng nhất
Đi xin việc không phải trả tiền. Ai đòi tiền là lừa.
Luật cũng nói như vậy. Bộ luật Lao động 2019, Điều 11, khoản 2: "Người lao động không phải trả chi phí cho việc tuyển dụng lao động". Nghĩa là người tuyển dụng không được thu phí hồ sơ, tiền đặt cọc, tiền đồng phục, phí đào tạo hay bất kỳ khoản nào khác của người đi xin việc, dù họ gọi bằng tên gì.
Luật cũng không cho người tuyển dụng giữ bản chính giấy tờ của bạn (căn cước, bằng cấp) và không cho bắt bạn đặt tiền hay tài sản để bảo đảm.
Sáu kiểu lừa đảo hay gặp
Dưới đây là sáu kiểu lừa, mỗi kiểu có một lời nhắn mẫu. Kẻ lừa có thể viết khác đi, nhưng ý thì giống.
- Thu phí. Họ nhận bạn vào làm, rồi bắt nộp tiền trước. Ví dụ: "Chúc mừng bạn đã trúng tuyển. Bạn chuyển 500.000 đồng tiền đồng phục và phí hồ sơ để giữ chỗ nhé."
- Lấy thông tin. Họ xin ảnh căn cước, số tài khoản ngân hàng hoặc mã xác nhận (OTP) "để làm hồ sơ". Ví dụ: "Bạn chụp hai mặt căn cước và đọc giúp mình mã 6 số vừa gửi về email để mình tạo hợp đồng."
- Mạo danh công ty lớn. Họ dùng tên, logo của công ty nổi tiếng nhưng bắt bạn liên hệ qua số lạ. Ví dụ: "Tập đoàn lớn đang tuyển gấp nhân viên kho. Bạn nhắn số này của chị trưởng phòng nhân sự để nhận việc."
- Cộng tác viên online. Họ cho làm "nhiệm vụ" như chốt đơn, đánh giá sản phẩm. Lúc đầu trả vài chục nghìn để bạn tin, sau đó bắt nạp tiền. Ví dụ: "Làm nhiệm vụ tại nhà, mỗi đơn lãi 20%. Bạn nạp 2 triệu để nhận nhiệm vụ lớn hơn, sẽ hoàn lại cả gốc lẫn lãi."
- Việc ở nước ngoài hoặc việc nhẹ lương cao. Lương rất cao, không cần kinh nghiệm, bao vé đi. Ví dụ: "Việc nhẹ lương 40 triệu một tháng, không cần bằng cấp, công ty lo vé máy bay. Bạn đóng phí làm thủ tục trước."
- Kéo sang kênh ngoài. Họ rủ bạn kết bạn Zalo, vào nhóm Telegram hoặc tải một ứng dụng lạ. Ví dụ: "Bạn vào nhóm này để nhận việc nhanh, ở đây không tiện nói chi tiết."
Gặp một trong các dấu hiệu trên: dừng lại, không chuyển tiền, không đưa mã OTP, không gửi ảnh giấy tờ. Rồi bấm Báo cáo.
Năm việc nên làm trước khi đi phỏng vấn
- Đọc kỹ tin: có ghi mức lương bằng số và địa chỉ nơi làm việc rõ ràng không? Tin nào mập mờ thì nên nghi ngờ.
- Xem hai dấu của người tuyển dụng (dấu danh tính và dấu lịch sử) và sổ lịch sử bên dưới. Người "Mới tham gia" thì nên cẩn thận hơn.
- Trò chuyện ngay trong sàn, đừng chuyển sang Zalo hay Telegram khi chưa gặp. Ở trong sàn, sàn nhìn thấy cảnh báo và có bằng chứng nếu có chuyện.
- Chỉ đưa số điện thoại khi đã hẹn gặp ở đúng địa chỉ làm việc ghi trong tin. Báo cho người thân biết bạn đi đâu, gặp ai, lúc mấy giờ.
- Đến nơi, nhìn xem có đúng là chỗ làm việc không. Không ký giấy tờ khi chưa đọc, không giao bản chính giấy tờ, không đưa tiền cho bất kỳ ai. Thấy không ổn thì rời đi.
Nếu bạn đã lỡ chuyển tiền hoặc đưa thông tin
Đừng xấu hổ. Rất nhiều người bị lừa, kể cả người cẩn thận. Hãy làm ngay theo thứ tự:
- Giữ bằng chứng. Chụp màn hình tin nhắn, tin tuyển dụng, số điện thoại và tên tài khoản của người đó. Giữ biên lai chuyển tiền. Đừng xóa cuộc trò chuyện.
- Báo ngay cho ngân hàng của bạn. Nói rõ bạn bị lừa, chuyển cho ai, lúc nào. Càng báo sớm càng có cơ hội ngăn chặn.
- Báo cho công an nơi gần nhất, mang theo bằng chứng đã giữ.
- Báo cáo trên sàn. Bấm Báo cáo ở tin hoặc cuộc trò chuyện đó, hoặc gửi phiếu qua Trợ lý AI. Sàn sẽ xem xét, cấm tài khoản nếu đúng là lừa đảo và cảnh báo những người từng liên hệ với họ.
- Nếu đã đưa mã OTP hoặc mật khẩu của một ứng dụng nào đó, hãy đổi mật khẩu của ứng dụng đó ngay. Nếu đã đưa ảnh căn cước, hãy cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn lạ nhắc tới thông tin của bạn.
Sàn bảo vệ bạn bằng cách nào
- Soát mọi tin. Mỗi tin tuyển dụng đều qua các quy tắc cố định, rồi AI chấm mức rủi ro lừa đảo. Tin có dấu hiệu xấu bị giữ lại chờ người xem hoặc bị chặn.
- Hai dấu của người tuyển dụng. Dấu danh tính cho bạn biết sàn đã đối chiếu doanh nghiệp hay chưa. Dấu lịch sử cho bạn biết họ đã tuyển dụng tử tế bao lâu.
- Cảnh báo trong trò chuyện. Tin nhắn có lời đòi tiền, số tài khoản, đường dẫn lạ hoặc lời rủ sang Zalo, Telegram sẽ hiện cảnh báo ngay.
- Nút Báo cáo ở mỗi tin, mỗi cuộc trò chuyện và trang của người tuyển dụng. Người bị báo cáo không biết ai đã báo. Tin có thể bị tạm ẩn ngay khi có báo cáo, và người phụ trách sàn xem lại.
- Sàn không nhận tin việc ở nước ngoài và tin cộng tác viên online. Nếu bạn thấy một tin như vậy lọt lên, hãy báo cáo.
Sàn cố gắng lọc kỹ, nhưng không ai lọc được tuyệt đối. Vì vậy bạn vẫn cần tự cẩn thận theo những điều ở trên.
Sàn không bao giờ nhắn tin hay gọi điện đòi bạn chuyển tiền, đưa mã OTP hay gửi ảnh căn cước. Xem thêm trang Kênh chính thức của Việc Thật.